De onderstaande uitleg en tekst is geheel afkomstig uit het boek en de bijlage* voor cliënten: "Emoties Doorvoelen" geschreven door Rogier Poels en Gerrie Bloothoofd (2025, Boom uitgeverij)
Inleiding
Wat kun je verwachten van de gesprekken met je therapeut? Je bent/komt in therapie omdat je vastloopt in het leven en/of binnen je sociale relaties. Je hebt klachten. Misschien ben je somber, angstig, of vind je het moeilijk om een relatie of werk vast te houden. Het kan zijn dat je het idee hebt dat je niet langer jezelf bent of dat je dat misschien wel nooit echt bent geweest. Misschien vind je dat het nu tijd is geworden om bepaalde zaken onder ogen te zien die je hebt weggestopt of die aan je knagen. In de gesprekken met de therapeut die zich in deze vorm van therapie heeft bekwaamd, gaat het over het (opnieuw) leren contact maken met wie je bent onder je klachten. Dat doe je door te leren om niet weg te lopen voor gevoelens. Door de gesprekken kun je gaan ervaren dat gevoelens niet beangstigend hoeven te zijn, maar dat ze er juist zijn als raadgevers. Je kunt contact leren maken met je diepste verlangens en hier horen meestal ook pijnlijke gedachten en gevoelens bij. In feite kun je contact leren maken met wie je werkelijk bent, in zijn totaliteit.
Het belang van emoties doorvoelen
Je ervaart altijd gevoelens (al dan niet bewust). Voelen is als ademen, je doet het de hele dag door: in contact met anderen, als je alleen bent en op bed ligt, of als herinneringen opkomen aan vroeger. Als mens zijn we snel geneigd gevoelens die spanning oproepen uit de weg te gaan. Zo kunnen er in bepaalde (sociale) situaties gevoelens worden getriggerd die je sinds je jeugd niet meer hebt durven voelen. Emoties als boosheid (woede), verdriet (rouw), schuldgevoel en ook liefde. Emoties die je in je dagelijks leven uit de weg gaat, omdat ze pijnlijk zijn. Het uit de weg gaan van gevoelens gebeurt vaak automatisch, buiten ons bewustzijn om. Dat uit de weg gaan kost echter wel veel energie, en het kan op de langere termijn leiden tot lichamelijke klachten, innerlijke onrust, depressieve klachten, angstklachten, verslaving en eenzaamheid (sociaal geïsoleerd zijn). Het lukt je dan niet meer om je werkelijk te verbinden met iemand. Niet in contact zijn met je gevoelens kan worden ervaren als richtingloosheid, niet wetende wat je nodig hebt en wat je wilt in het leven. Je kunt het leven dan gaan ervaren als betekenisloos, juist omdat gevoelens kleur en betekenis geven aan situaties.
De therapie
Bij een goede samenwerking kan je therapeut je helpen om contact te maken met deze, misschien nu nog onbewuste, gevoelens zodat je weer zicht krijgt op wat belangrijk is voor jou, wat je nodig hebt, wie je bent en waar je naartoe wilt in het leven. De gesprekken gaan over bewustwording van die diepere laag in jou die tot nu toe nog onvoldoende ruimte en aandacht kreeg. Therapie is een plek waar licht kan worden geschenen op de donkere en pijnlijkere kanten van wie je bent. Therapie kan je helpen begrijpen hoe het komt dat je vastloopt en wat je kunt doen om je weer vrij te voelen.
Door onze neiging om gevoelens te vermijden is het niet makkelijk om dit emotionele proces aan te gaan! Het is voor jouzelf hard werken en je zult merken dat ook de behandelaar zeer actief is. Therapie kan er (tijdelijk) voor zorgen dat je meer gespannen raakt (angstig zelfs) en dat je (onbewust) dit proces meer of minder bewust gaat afweren of saboteren. Samen met de therapeut is het mogelijk om je angst, indien nodig, te leren reguleren en om het afweren of saboteren te stoppen, zodat jij bij je dieperliggende gevoelens kunt komen en je klachten kunnen afnemen. Het proces kan buiten de therapiegesprekken om worden gestimuleerd door middel van opdrachten en het opdoen van nieuwe ervaringen.
Emoties
Emoties worden opgeroepen in concrete, specifieke situaties. Dat is het uitgangspunt voor het onderzoek in deze therapie. We bekijken voor jou relevante, concrete situaties waarin jouw (onbewuste) gevoelens worden onderzocht en opdat duidelijk wordt hoe jij hier (al die jaren) mee bent omgegaan. Daarna kan het mogelijk worden om deze gevoelens helemaal te doorvoelen, waardoor je onderliggende behoefte aan het licht kan komen. Dit wordt onder andere gedaan door te beschrijven wat de emotie is en hoe je deze fysiek beleeft in je lichaam.
Dit emotionele proces kan ervoor zorgen dat je met een nieuwe blik leert kijken naar belangrijke conflicten of traumatische ervaringen. Tot slot leer je door een nieuwe verbinding aan te gaan om deze onderliggende gevoelens effectiever te communiceren binnen je sociale omgeving. Je weet beter wat er bij je vanbinnen speelt en kunt dit ook duidelijker gaan verwoorden. Het durven voelen en uiten van gevoelens leidt voor veel mensen tot aanzienlijke stressvermindering, een verbeterde stemming, en meer authenticiteit in relaties.
Verandering
Sommige gevoelens zijn pijnlijk om te voelen. Als je nare of traumatische dingen hebt meegemaakt in de relatie met je ouders had je hier destijds zeer waarschijnlijk veel gevoelens over. Gevoelens die je je nu misschien niet meer kunt herinneren, maar bij jou vanbinnen nog steeds onbewust aanwezig kunnen zijn. Hoe groter de pijn, hoe heviger deze gevoelens zijn en hoe lastiger het wordt om ze te voelen. Dit is nog een reden om weg te gaan van gevoelens.
Om dit onbewuste proces bewust te maken ga je samen met de therapeut kijken naar hoe je nog steeds je gevoelens aan het afweren bent om niet de pijn (van vroeger) te hoeven voelen. Daarna ga je na of je bereid bent om deze manier van afweren (zelf) te stoppen, en in contact wilt komen met die diepere laag in je binnenwereld. Je bent immers niet verplicht om dit te doen en als je dat niet wilt, dan heeft de therapeut geen enkel recht om dit te onderzoeken met jou. Echter, als je onder ogen gaat zien wat je al lange tijd hebt vermeden, dan kan dat leiden tot het doorvoelen van diepe, onverwerkte, emotionele pijn. Het verwerken daarvan kan je als mens ten goede veranderen. Het is goed mogelijk dat dan niet alleen klachtenvermindering optreedt, maar ook een positieve karakterverandering.
Tot slot
Deze vorm van emotiegerichte therapie moedigt je aan om ervaringen en gevoelens voor jezelf te onthullen en emoties te uiten die je vaak jarenlang vermeden hebt omdat ze verontrustend kunnen zijn. Het is niet ongebruikelijk dat je tijdelijk meer van streek raakt (bijvoorbeeld meer angstig, depressief, vaker boos) doordat je leert omgaan met herinneringen en gevoelens die je lange tijd uit de weg bent gegaan. Lichamelijke klachten nemen soms tijdelijk toe. Omdat je tevens wordt aangemoedigd om anders te communiceren met anderen in je omgeving, kunnen deze relaties op onverwachte manieren veranderen. Deze emotionele en relationele veranderingen kunnen op korte termijn moeilijk zijn, maar op de lange termijn leiden ze tot diepgaande en eerlijke relaties met anderen en jezelf.
* Deze bijlage is gratis beschikbaar op www.boom.nl/emotiesdoorvoelen.
